Home > Milieublog > augustus 2007
Milieublog archief: augustus 2007
Maandag 27 en dinsdag 28 augustus wijdt Terzake
op Canvas zijn uitzending aan de opwarming van het klimaat. De minireeks
start met de documentaire 'The great global warming swindle', een ondertussen
enigszins beruchte poging om de menselijke bijdrage van de mens aan de
klimaatverandering te ontkrachten. De argumenten in de documentaire schieten
hun doel voorbij. Terzake vervolgt met een doorlichting van wat de
wetenschappers drijft die de consensus over de klimaatverandering op losse
schroeven willen zetten. Resultaat is een verbijsterende reportage over hoe
wetenschappers zich een conclusie laten opdringen en die met vuur verdedigen
als het genoeg betaalt. Maar ondertussen blijven we wel tijd verliezen met
wetenschappelijke achterhoedegevechten.
De 'Swindle' past mooi in een strategie om actie tegen klimaatverandering tegen te houden, of tenminste te vertragen. Want nu de opwarming zelf met eigen ogen valt vast te stellen, plooien de zogenaamde sceptici terug op een volgende verdedigingslinie: “het is niet de schuld van de mens”. Ze verwijzen daarvoor graag naar andere factoren die volgens hen belangrijker zouden zijn dan de uitstoot van broeikasgassen door de mens. Zo zou de intensiteit van de zonnestraling de grote verklaring zijn. Dat die uitleg geen hout snijdt, weten we sinds het laatste IPCC-rapport. Op de federale website over klimaat vind je samenvattingen van het rapport in het Nederlands. De wetenschap van de klimaatverandering verfijnt nog, en moet nog verder verfijnen. Maar de stelligheid versterkt alleen maar waarmee we weten dat de uitstoot van broeikasgassen door het verbranden van fossiele brandstoffen, veeteelt, ontbossing… de oorzaak is van de recente klimaatverandering.
Het vervolg van de strategie laat zich raden. Als het dan al onze schuld is, kunnen de sceptici nu nog betwijfelen of de opwarming wel zo fel zal zijn als voorspeld. En als laatste reddingsboei blijft over dat er niks meer aan te doen is (of variant: dat het onbetaalbaar is om iets te doen), en we ons beter zouden bezig houden met de impact van de klimaatverandering voorbereiden. Een discours dat vandaag bijvoorbeeld al te horen is bij fenomenen als de multi-inzetbare dokter Luc Bonneux. Stuk voor stuk stappen in een strategie die er op gericht is om nu vooral geen actie te ondernemen tegen de klimaatverandering.
Een excellente analyse van deze strategie is te vinden op de site van Peter Tom Jones. En zeer toegankelijk geschreven achtergrond bij de wetenschap van klimaatverandering en analyses van de tegenargumenten, zijn te vinden op de (Engelstalige) site realclimate.org en op de prachtige Nederlandse site (met medewerking van het KNMI!) het Klimaatportaal, met onder andere een dossier over de “Swindle”-documentaire.
Als uitsmijter: ook de Ninja heeft een eigen theorie over de echte oorzaak van klimaatverandering. Misschien nog een allerlaatste suggestie voor de sceptici.
27 augustus 2007 | Bram Claeys
Klimaat & energie, Milieu & politiek
William D’haeseleer heet hij. Hij werd in 2005 door federaal minister van Energie Verwilghen benoemd aan het hoofd van de Commissie Energie 2030. Dat is de commissie die een ‘wetenschappelijke’ grond moest leveren voor de politieke keuze om de levensduur van onze kerncentrales te verlegen. Onze vriend William heeft moeilijke tijden achter de rug. Toen hij “zijn” rapport presenteerde, werd dat onderworpen aan ‘peer reviews’ en werd het doorgelicht door diverse instanties zoals de Nationale Bank, de Creg, de nationale arbeidsraad en de Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling. Jammer maar helaas voor William kwamen die allemaal tot ongeveer dezelfde slotsom: er schortte van alles aan de wetenschappelijke onderbouw van zijn studie. De conclusies dienden dan ook met een flinke korrel zout te worden genomen.
Je zou van minder depressief worden. Maar onze vriend William heeft de moeilijke tijden moedig doorstaan en komt deze nu stilaan te boven. De aanleiding voor zijn herwonnen levensvreugde? (Ik citeer uit De Standaard van donderdag 9 augustus) “Vandaag delen de regeringsonderhandelaars zijn mening. D’Haeseleer is tevreden dat het rapport begint door te dringen”.
Erkenning door regeringsonderhandelaars… het is inderdaad zowat het hoogste dat een wetenschapper zich kan dromen. Van weeromstuit biedt onze vriend William heel nieuwe oplossingen aan, waar zelfs zijn politieke vrienden in hun stoutste dromen nog niet aan hadden durven denken. “Het overgrote deel van het kernafval is laagradioactief. Dat mogen ze gerust in mijn tuin bergen”.
Na jaren zoeken is er dus eindelijk een locatie gevonden voor het laagactief kernafval! De tuin van onze vriend William. Misschien kost het hem wat vrienden en eventueel krijgt hij wat ruzie met de buren (maar William kan nu wel tegen een stootje). Maar een belangrijk maatschappelijk probleem is daarmee van de baan.
En William (inmiddels goed gelanceerd) heeft nog meer goed nieuws. Hoogactief afval (u weet wel, dat afval waar niemand blijf mee weet, dat een kwart miljoen jaar moet bewaakt worden en waar ook na 50 jaar onderzoek nog steeds geen oplossing voor gevonden is) is eigenlijk ook niet echt een probleem.
Want weet u wat? Het gaat “maar” om de productie van 100 gram per inwoner per jaar, “met andere woorden: dat is het gewicht van een potje yoghurt”.
Dus: beste regeringsonderhandelaars: gedaan met wetenschappelijk onderzoek naar veilige berging van hoogradioactief kernafval. De ijskast van onze vriend William mag u persoonlijk komen volzetten. Allemaal potjes yoghurt op een rijtje. En als de ijskast vol is? Geen probleem. We bellen studio 100 en vragen Kabouter Plop. Plopperdeplop, en weg is het gevaar …”
Benieuwd of de regeringsonderhandelaars onze vriend William-in-Plopsaland ook in deze nieuwe inzichten zullen volgen. Hij verdient het in elk geval.
Het artikel in De Standaard vindt u hier. (al is de toegang tot het artikel wel betalend)
9 augustus 2007 | Jan Turf
Naar goede gewoonte is de 2de versie van de nota van de
formateur ondertussen gelekt. Daarin een toch wel bijzonder opvallende nieuwe
passage: “Daarnaast besluit de regering tot de berging op grote diepte van
gemiddeld tot hoog actief afval met een lange levensduur en/of van gebruikte
kernbrandstof.” Het is een passage die nog tussen vierkante haken staat. Wat
niet te verwonderen is, aangezien er nog in de verste verte geen
wetenschappelijke basis is voor een dergelijke beslissing.
De wetenschappers van het Studiecentrum voor Kernenergie onderzoeken nu al goed 25 jaar de Boomse kleilaag, op haar geschiktheid om er hoogradioactief afval in op te slaan. Ze doen dat in het ondergronds labo Hades, op 270 m onder Mol. Tot nu toe zonder sluitende conclusies. Er is – jammer genoeg! – nog altijd geen oplossing voorhanden voor ons hoogradioactief afval. Laat staan dat de regering daarover een beslissing zou kunnen nemen. Misschien nemen de regeringsonderhandelaars best een kijkje op de site van het NIRAS, waar letterlijk te lezen staat dat er nog jaren onderzoek nodig zijn voor een concrete beslissing kan worden genomen over de berging van het afval… En dat er eerst een maatschappelijk debat moet worden gevoerd.
Zie ook onze site over de kernuitstap.
8 augustus 2007 | Bram Claeys
De onderhandelaars op Hertoginnedal zouden een principeakkoord hebben bereikt over de kernenergie. Ze zouden het eens zijn over de passage zoals ze al in de formateursnota stond. De essentie is dat de wet op de kernuitstap wordt omzeild om een of meerdere centrales open te kunnen houden. Tegelijk is men het er dan over eens om de monsterwinsten van Electrabel op de nucleaire stroom af te romen.
Uit de reacties aan de poort van Hertoginnedal blijkt echter ook dat nog belangrijke knopen overblijven. Welke centrales wil oranje-blauw precies open houden? Enkel Tihange I? Waaraan wil men de opbrengst uit de monsterwinsten juist besteden? Enkel energie, of ook algemene middelen? Voer voor de besprekingen van de volgende weken, lijkt het.
Het belangrijkste is echter dat, indien uitgevoerd, het akkoord erop neer komt dat de wet op de kernuitstap wordt getorpedeerd.
De wet op de kernuitstap laat via artikel 9 enkel een opening om de bestaande centrales open te houden als de stroomvoorziening van het land acuut in gevaar is. Dat is op dit ogenblik zeker niet het geval. Er is bijgevolg geen reden nu al te beslissen de centrales langer open te houden.
Investeerders afgeschrikt
Wat het bereikte akkoord vooral zal teweegbrengen is het volledig stilvallen van investeringen in energieproductie in ons land. Investeerders in nieuwe capaciteit zullen worden afgeschrikt omdat de uitbaters van de kerncentrales gewoon zullen doorgaan met de productie uit de reeds lang afgeschreven installaties.
Minimaal aandeel hernieuwbare energie
Ook de ontwikkeling van groene stroom zal terugvallen door de beslissing. Hernieuwbare energie en kerncentrales zijn niet compatibel. De structuur van het elektriciteitsnet dat geoptimaliseerd is voor decentrale opwekking, verschilt grondig van de structuur voor een centralistische opwekking. Meer daarover in deze studie van Aviel Verbruggen, energieeconoom van de Universiteit Antwerpen.
Dus ofwel wordt er gekozen voor een centralistische structuur, met een verwaarloosbare fractie hernieuwbare energie. Ofwel wordt er gekozen voor een intelligent elektriciteitsnet dat voorzien is op het grootschalig gebruik van fluctuerende energiebronnen.
Bovendien zal er in de nabije toekomst zwaar moeten geïnvesteerd worden in de modernisering van het elektriciteitsnet. De keuze voor kernenergie of decentraal opgewekte energie zal nu moeten gemaakt worden. Door de centrales langer open te houden, lijkt het er heel sterk op dat de komende regering er niet voor kiest hernieuwbare een significante rol toe te bedelen.
Hoger risico van verouderde kerncentrales
De komende regering begeeft op glad ijs door de kerncentrales langer open te houden. De gemiddelde leeftijd waarop elders in de wereld een kerncentrale dichtgaat is 21 jaar. De Belgische reactoren zullen nog in werking zijn na ongeveer het dubbele van die tijd.
Van zodra de centrales de leeftijd van 20 jaar voorbij zijn, neemt het risico op nucleaire ongevallen ieder jaar significant toe. De verlenging van de levensduur van de centrales kan financieel op het eerste zicht misschien interessant lijken voor de uitbater van de centrales. De risico’s voor de het geheel van de bevolking zijn echter onaanvaardbaar.
2 augustus 2007 | Bram Claeys
Volgens een artikel in de krant Het Laatste Nieuws pakt het KMI eind van de zomer uit met een wetenschappelijk rapport over de klimaatverandering. BBL heeft met grote verbazing het artikel gelezen en vraagt zich af wat het KMI heeft bezield. (Update 15:14) Ondertussen is duidelijk dat de boodschap die in de krant is verschenen, niet de boodschap is zoals het KMI die bedoeld heeft.
Op de vooravond van de regeringsonderhandelingen over het toekomstig klimaatbeleid, lekt de Koninklijke Meteorologische Instelling (KMI) heel toevallig een ‘wetenschappelijk’ rapport over de klimaatverandering naar de krant Het Laatste Nieuws.
Centrale stelling in het rapport lijkt dat waterdamp het belangrijkste broeikasgas is. Wat daar nieuwswaardig aan is, blijft ons volledig onduidelijk. Wetenschappers zijn het al decennia eens dat waterdamp het belangrijkste broeikasgas is. Het IPCC, het klimaatpanel van de Verenigde Naties, zegt dat ook met zoveel woorden in zijn vierde klimaatrapport.
Niemand, maar dan ook niemand, stelt dat in vraag. Het probleem met het klimaat is niet dat er waterdamp in de lucht hangt. Het probleem met het klimaat is dat de hoeveelheid CO2, methaan, lachgas en andere broeikasgassen door toedoen van de mens drastisch aan het stijgen is. En dat die stijging ervoor zorgt dat de aarde de straling die van de zon komt, beter vasthoudt. Dat het KMI dat niet vermeldt in het artikel in Het Laatste Nieuws, doet ons vermoeden dat de journalist in kwestie het verhaal te beknopt heeft weergegeven. Of dat er andere dan wetenschappelijke motieven aan de basis liggen van de demarche van het weersinstituut. Het is alvast nog wachten op de officiële versie van het rapport. Wie intussen meer info wil over de rol van water in de warmtehuishouding van de aarde, kan die vinden bij het KNMI , de Nederlandse collega’s van het KMI.
Update: Ondertussen heeft klimatoloog Luc Debontridder van het KMI expliciet gesteld dat het hier om een ongelukkig misverstand gaat. Het KMI-rapport dat eind deze maand gepubliceerd wordt zal een overzicht bevatten van de evolutie van zonneschijn, temperatuur en neerslag in België waaruit zal blijken dat ook in België het klimaat verandert. Voor het overige sluit het KMI zich aan bij de conclusies van het IPCC.
1 augustus 2007 | Joris Gansemans